Dat het terrein altijd een heideveld geweest is lijkt onwaarschijnlijk. Al spoedig na de laatste ijstijd verscheen, zoals al vermeld is, overal bos. Toen in het verre verleden zich een bevolking vestigde die van landbouw leefde, was een eenvoudige manier om landbouwgrond te verkrijgen het afbranden van een stuk bos. Het open terrein kon enige tijd voor de landbouw gebruikt worden. Het werd bemest met mest van huisdieren, doch de mogelijkheden waren beperkt. Vooral omdat kunstmest nog niet bestond en de grond raakte uitgeput. Men nam dan een ander stuk bos en liet het oorspronkelijke terrein aan zijn lot over. Er ontstond dan heide. De heideplant heeft veel zon nodig, zodat er geen heide groeit onder bomen. Deed men nu verder niets dan kwamen op den duur in die heide weer bomen tevoorschijn en kon de kringloop opnieuw beginnen. De heide werd echter ook wel gebruikt voor het weiden van schapen. Zodra schapen op de heide komen kan er geen bos ontstaan. Zodra weer enige opslag van bomen verschijnt, wordt deze door de schapen opgegeten. Hieruit volgt dat de heide die veelal als de natuurlijke begroeiing van Drenthe wordt aangezien, dit in feite niet is. De natuurlijke begroeiing is bos en de heide is eigenlijk een cultuurproduct. De schapenteelt is in Echten tot zo’n vijftig jaar geleden altijd een belangrijke bron van bestaan geweest. In Echten staan nog verschillende mooie oude schaapskooien, die echter niet meer als zodanig gebruikt worden. De schapenteelt is afgelopen. Er is geen rendabel bestaan mee te bereiken en bovendien is de meeste heide verdwenen door het in cultuur brengen tot landbouwgrond. Nu er geen schapen meer gehouden worden, betekent dit dat de heide langzamerhand dichtgroeit.
Heel duidelijk is dit te zien aan het heideveld dat aan de noordzijde aan Westerbergen grenst. Een voordeel van het houden van schapen op de heide is nog dat deze daardoor kort gehouden wordt en er prachtig uitziet, vooral als de heide in bloei staat.

Sinds mensenheugenis was Westerbergen dus een heideveld. Ook van de kaart uit de Gemeenteatlas van Nederland van het jaar 1867 krijgt men de indruk dat het gehele gebied toen één groot heideveld was, toch zijn er aanwijzingen dat althans het tegenwoordige kampeerterrein, dus het gedeelte dat aan de zuidzijde van de openbare weg ligt, in een heel ver verleden voor landbouw gebruikt is. Deze weg draagt de naam Oshaarseweg, genoemd naar het gehucht Oshaar, dat iets meer westelijk ligt. Die aanwijzingen zijn de houtwallen: walletjes begroeid met bomen en struiken. Wanneer namelijk in vroegere tijden een stuk terrein in cultuur gebracht werd, dan wierp men zo’n wal om het terrein op. De bedoeling was dat de wal moest verhinderen dat bij harde wind opwaaiend stuifzand op het in cultuur gebrachte gedeelte zou terechtkomen. Een andere functie was gewoon om de afscheiding van het terrein aan te geven en als het terrein als weide gebruikt werd om te verhinderen dat het vee van het terrein zou aflopen. Geschiedkundigen zijn van oordeel dat de wallen soms nog andere functies hadden, bijvoorbeeld als de wallen aan weerszijden van een weg zijn aangelegd en dat onder omstandigheden de wallen een doel hadden bij bepaalde godsdienstige heidense gebruiken.

Hoe oud de houtwallen zijn is in zijn algemeenheid niet te zeggen. Er zijn er een aantal uit voor historische tijden, doch ook in een recent verleden zijn er nog walletjes opgeworpen. Vooral als naast de wal een greppel ligt, is de wal meestal niet zo heel lang geleden ontstaan en wel doordat men de uitgegraven aarde aan één zijde van de greppel gedeponeerd heeft. Veel gegevens over het ontstaan van de houtwallen op Westerbergen zijn niet voorhanden. Ook de bekende landkaart in het jaar 1635, vervaardigd door Pijnacker, geeft geen uitsluitsel. Een kopie van deze kaart hangt in de kantine. Wel blijkt uit deze kaart, dat de Oshaarseweg toen al bestond. Overigens moet men zich niet veel voorstellen van de wegen uit die tijd. Het waren nauwelijks meer dan karrensporen door de heide. Werd een bepaald gedeelte te veel uitgereden, dan ging men een paar meter naar links of naar rechts, zodat de weg telkens weer verplaatst werd. Eerst in het jaar 1922 is de Oshaarseweg verhard en in 1966 geasfalteerd. Tussen de Oshaarseweg en het kampeerterrein en wel langs het meest oostelijke gedeelte ligt nog een zeer duidelijke houtwal. Waarschijnlijk is deze van oude datum. Sinds mensenheugenis is het daarachter gelegen gedeelte altijd heide geweest. Toch is het niet onmogelijk dat dit gedeelte eens cultuurgrond geweest is. Hiervoor is namelijk nog een aanwijzing. De urnenscherven waarover hiervoor reeds het één en ander vermeld is, zijn gevonden vrij dicht achter deze houtwal. Het waren allemaal kleine scherfjes, nergens is een groter stuk of een volledige urn aangetroffen. Dit wijst erop dat de grond waarin deze urnen begraven waren eens is omgewoeld en het meest waarschijnlijke is dat er met een ploeg doorheen gegaan is.

Anders ligt de situatie op het achterste gedeelte van het kampeerterrein, namelijk het gedeelte waar zich het terrein voor de seizoenscaravans bevindt en verder het gedeelte achter de spartelvijver en het clubhuis. Dit gedeelte is eerst in het jaar 1966 voor Westerbergen verworven ter vergroting van het kampeerterrein en was toen geheel als landbouwgrond in gebruik. Naar verluidt was het middelste del hiervan tot vlak na de laatste wereldoorlog nog heide en is toen eerst in cultuur gebracht. Het seizoen - caravan terrein en het meest oostelijk gelegen gedeelte waren al langer geleden in cultuur gebracht. Aannemelijk lijkt dat het in cultuur brengen van het seizoensterrein al heel lang geleden gebeurd is. Rondom dit gedeelte ligt een houtwal, terwijl vlak daarachter, op terrein dat niet meer tot Westerbergen behoort nog vele houtwallen liggen, die op merkwaardige wijze kleine onregelmatigheden gevormde stukjes terrein geheel of gedeeltelijk afgrendelen. De betekenis van deze wallen aldaar is niet duidelijk, hoewel hierover wel veronderstellingen bestaan, maar uit deze onregelmatigheid kan in ieder geval geconcludeerd worden dat in een ver verleden hier wel het één en ander te doen is geweest.

In verband met de houtwallen kan nog vermeld worden dat langs de zuidwest - grens van het kampeerterrein een zogenaamde markeweg loopt, die aan beide zijden houtwallen heeft. Het eerste stuk van de weg beginnende bij de Oshaarseweg wordt niet meer gebruikt en is bijna dichtgegroeid. Het tweede gedeelte loopt langs het seizoensterrein en is als wandelpad nog in gebruik. Dit gedeelte maakt deel uit van de gele wandelroute. In verband met deze weg valt op te merken dat vroeger vrijwel overal in Drenthe de gronden op enige afstand van de dorpen gemeenschappelijk bezit waren van de boeren, de z.g. markgenoten. Zo ook was de situatie in Echten. In het jaar 1879 is men tot verdeling van de gronden overgegaan, doch de wegen heeft men gemeenschappelijk bezit gelaten. Zij bleven eigendom van de marke en heten nu nog markewegen. Deze verdeling van de gronden had een eigenaardige consequentie. Zo kon de eigenaar van een boerderij die iets ten westen van Westerbergen lag niet meer over de gezamenlijke markegronden vanuit Echten bij zijn boerderij komen. Wel was dit natuurlijk mogelijk over de Oshaarseweg, die eigendom van de gemeente was. De betrokkene wilde niet afhankelijk zijn van de gemeente en legde in 1880 een eigen pas aan over zijn eigen grond van Echten naar de bewuste boerderij. Dit pad liep langs de noordgrens van Westerbergen. Het gedeelte van de rode en gele wandelroute vanaf de derde grafheuvel tot aan de picknickplaats op de meest noordelijke punt van Westerbergen is dus nog dit oude pad, evenals de weg die loopt van bungalow 105 en de derde grafheuvel zijn nog sporen te vinden. Op dit pad schijnt eens iets gebeurd te zijn tussen de postbode en enige schone jongedochters uit Echten. Sindsdien heet het pad ‘Juffertjespad’.

Deze tekst behoort bij het boekje 'Het ontstaan der Westerbergen', opgesteld door Dr. E.J. Offerhaus